على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3957

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ناشكيبا و ترسندهء از بدى . و آزمند و بخيل بر مال . و سخت نالان كه بر مصائب صبر نتواند . قوله تعالى : إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً . هلوعة ( halva'at ) م . ع . هلوعت الناقة هلوعة : شتافت آن ماده‌شتر . هلوف ( hellavf ) ا . ع . مرد گران‌سنگ درشت اندام . و مرد بزرك شكم بىخير . و مرد دروغ‌گوى . و پير كلانسال . و مرد كلان‌ريش . و مرد بسيار موى درشت اندام . و روزى كه ابر آن آفتاب را بپوشاند . و شتر نر كلان‌سال . هلوف ( hellavf ) و هلوفة ( hellavfat ) ا . ع . ريش ستبر كلان . هلوك ( haluk ) ا . ع . زن تباه كار به روى افتندهء بر مردان و بلايه كار . و نيز زن نيكوى در زناشويى . و مرد شتاب انزال كننده . هلوك ( holuk ) م . ع . هلك هلكا و هلكا و هلوكا . ر . هلك ( halk ) و ( holk ) . هله ( hale ) پ . كلمه امر يعنى بگذار و دست‌بردار و آرام باش و بكن . هله ( hale ) م ف . پ . اما و ليكن و مگر و هنوز و معهذا و به‌هرحال و هر چه هست . هله ( hale ) ا . پ . حمله و يورش و هجوم . و هله كردن : پيش رفتن و حمله كردن و هجوم آوردن . هلهال ( halh l ) ا . پ . غربيل و پرويزن و ستخسه . هلهال ( halh l ) ا . ع . تنك از جامه . و نرم و باريك از موى . هلهل ( halhal ) ا . ع . جامه تنك بافته . و موى تنك نرم . و جامهء تنك نرم . هلهل ( halhal ) ا . ع . مأخوذ از فارسى زهر مهلك . هلهل ( holhol ) ا . ع . برف . هلهل ( haahel ) ا . پ . زهر قتال كه هيچ ترياقى با آن مقاومت نتواند كرد و هلاهل . هلهلا ( halhal ) ا . پ . زهر . هلهلة ( halhalat ) م . ع . هلهل الثوب النساج هلهلة : تنك بافت آن جامه را بافنده . و هلهل فلان يدرك الشئ : نزديك شد كه درك كند فلان آن چيز را . و هلهل الصوت : برگردانيد آواز را در گلو . و هلهل فى الامر : چشم‌داشت به آن كار و درنگى نمود در آن كار . و هلهل الطحين : بيخت آرد را از پرويزن تنك باف . و هلهل بفرسه : زجر كرد اسب خود را به گفتن هلا . هله‌لم ( hale - lom ) ا . پ . يك قسم بازى كه كودكان در كرمان مىكنند . هلهله ( halhale ) ا . پ . شور و غوغاى زنان در هنگام شادى . و آواز بلندى كه ببانك لىلى بر مىآورند . هلهليون ( halhalyun ) ا . پ . ميوهء كوهى كه زعرور نيز گويند . هلى ( heli ) پ . كلمهء امر يعنى بگذار و دست‌بردار . هلى ( holl ) ا . ع . كلمه‌ايست كه باسب گويند يعنى نزديك بيا . هلى ( holl ) ا . ع . شعف و شادى پس از اندوه . هلى ( holayy ) ا . ع . مصغر هل . هلياع ( hely ' ) و هلياغ ( hely q ) ا . ع . جانور خردى درنده . و خار پشت نر . هلياك ( haly k ) ا . پ . شير تنكى كه آن را مىجوشانند تا غليظ گردد و سپس مىخشكانند . هليان ( helley n ) ا . ع . دورى . يق : ذهب بهليان : يعنى رفت بجاى دورى كه معلوم نيست . و كذلك : ذهب بذى هليان . هليانه ( haly ne ) ا . پ . شاه‌تره . هليب ( halib ) ا . ع . نام چند روز بشدت سرد در كانون دويم و يا در سختى سرما . هلية ( holayyat ) ا . ع . مصغر هل . هليجو ( haliju ) ا . پ . بلغت زند : آلوچه . هليدن ( halidan ) ف م . پ . گذاشتن و ترك كردن و فرو گذاشتن و نهادن . هليسه ( halise ) ا . پ . بيل كشتى و مقذف . و چوبى پهن كه بدان كشتيهاى كوچك را رانند . هليش ( halic ) ا . پ . نام مرغى مردارخوار . هليك ( halik ) ا . پ . ياى مجهول - بلغت زند : قيسى و زردآلوى خرد و كوچك . هليل ( holayl ) ا . ع . مصغر هل . هليلة ( halilat ) ا . ع . زمين باران رسيده كه اطراف آن همچنان خشك باشد . هليله ( halile ) ا . پ . نام دارويى . هليم ( halim ) ا . پ . طعامى بسيار لذيذ كه از گندم پوست كنده و گوشت پزند . هليم ( halim ) ا . ع . چسبندهء از هر چيزى . هليو ( haliv ) و ( halyu ) و ( helyu ) ا . پ . سبدى كه از چوب